Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa to miejsce, gdzie geologia spotyka się z historią przemysłu. Na terenie ponad 18 tysięcy hektarów rozciąga się morena czołowa w kształcie podkowy – efekt zlodowacenia sprzed setek tysięcy lat. Największą atrakcją są kolorowe jeziorka pokopaliane, których wody mienią się odcieniami od turkusu po rdzawą czerwień.
To jedyny w Polsce geopark z certyfikatem UNESCO Global Geopark, który otrzymał międzynarodowe uznanie w 2011 roku.
- kolorowe jeziorka o niezwykłych barwach
- unikalna morena czołowa w kształcie podkowy
- ścieżki geoturystyczne z punktami widokowymi
- ruiny fabryki prochu Forst Scheuno
- rezerwat przyrody z bogatą florą
Morena w kształcie łuku – geologiczny fenomen
Łuk Mużakowski to wał wzniesień ciągnący się na długości 40 kilometrów, o szerokości od 3 do 5 kilometrów. Ramiona tej podkowy otwierają się ku północy, a przez sam środek przepływa Nysa Łużycka, dzieląc formację między Polskę i Niemcy. Po polskiej stronie znajduje się pięć gmin: Łęknica, Brody, Przewóz, Tuplice i Trzebiel.
Morena czołowa powstała podczas zlodowacenia środkowopolskiego, kiedy ciężki lob lodowca wycisnął na powierzchnię utwory mioceńskie zawierające węgiel brunatny, piaski szklarskie i iły ałunowe. To właśnie ta geologiczna historia sprawiła, że w XIX i XX wieku region stał się centrum wydobycia surowców mineralnych.
Miejscami pokłady węglowe wychodziły niemal na powierzchnię ziemi, co znacznie ułatwiło proces wydobywczy. Dziś po kopalniach pozostały charakterystyczne zbiorniki wodne o niezwykłych kolorach.
Kolorowe jeziorka – główna atrakcja geoparku
Na terenie parku znajduje się około 110 zbiorników pokopalnianych. Ich wody mają różne barwy – od intensywnej turkusowej przez zieloną po rdzawą – w zależności od składu chemicznego i zawartości minerałów. Niektóre zbiorniki pokryte są żelazowo-siarkowymi naskorupieniami, które wyglądają jak coś z innej planety.
Najlepiej poznać te miejsca spacerując ścieżką geoturystyczną w dawnej kopalni Babina. To pętla o długości około 5 kilometrów, która prowadzi szeroką szutrową drogą bez większych podejść. Trasa jest oznakowana, wyposażona w mapy, tablice informacyjne i ławki. Po drodze można zejść tuż nad wodę w kilku punktach widokowych.
Największą atrakcją jest wieża widokowa, z której roztacza się panorama na kolorowe jeziorka i okoliczny krajobraz. Warto zatrzymać się przy Jeziorze Afryka – to jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w geoparku. Na trasie są wiaty turystyczne i stojaki rowerowe, więc można ją pokonać też na rowerze.
Co jeszcze warto zobaczyć w parku
Poza kolorowymi jeziorkami park oferuje kilka ciekawych punktów. Wydma nad Dużym Stawem to naturalne piaszczyste wzniesienie z aleją starych dębów – miejsce idealne na krótki odpoczynek. Rosną tu okazałe buki i dęby, którym nadano status pomników przyrody, podobnie jak cypryśnikowi groszkowanemu i narzutowemu głazowi zwanemu Diabelskim Kamieniem.
Miłośnicy industrialnych klimatów mogą odwiedzić ruiny fabryki prochu Forst Scheuno oraz pozostałości po sortowni i brykietowni węgla brunatnego. To namacalne ślady po przemysłowej przeszłości regionu.
W dolinie Nysy Łużyckiej znajduje się rezerwat przyrody Nad Młyńską Strugą z bogatymi przyrodniczo lasami łęgowymi. Park szczyci się również różnorodną fauną – można tu spotkać sarny, dziki i wiele gatunków ptaków.
Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa powstał w 2001 roku i jest najmłodszym parkiem krajobrazowym w województwie lubuskim. Jego siedziba znajduje się w Łęknicy.
Dla kogo jest ten park
To miejsce sprawdzi się dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią łatwą trasę wokół jeziorek i możliwość obserwowania nietypowych krajobrazów. Dzieci fascynuje księżycowy klimat i kolorowa woda – to coś zupełnie innego niż standardowe leśne spacery.
Miłośnicy geologii i fotografii znajdą tu prawdziwy raj. Zróżnicowane kolory wód, industrialne pozostałości i ciekawe formacje geologiczne dają mnóstwo możliwości. Najlepsze światło do zdjęć jest rano i wieczorem, kiedy słońce podkreśla intensywne barwy jeziorek.
Fani trekkingu mogą połączyć zwiedzanie z dłuższymi wędrówkami – park ma powierzchnię ponad 18 tysięcy hektarów i obejmuje 30 miejscowości. Deniwelacje sięgają około 100 metrów, więc teren jest urozmaicony, choć nie wymaga szczególnej kondycji.
Jak dojechać i ile czasu zaplanować
Park znajduje się w Łęknicy w województwie lubuskim, przy granicy z Niemcami. Z Zielonej Góry to około 83 kilometry (niecała półtorej godziny jazdy), z Wrocławia 200 kilometrów, a z Berlina 160 kilometrów. Do nawigacji najlepiej wpisać „Łęknica” lub bezpośrednio „Geościeżka Dawna Kopalnia Babina”.
Ścieżka geoturystyczna ma dwa wejścia oznaczone drewnianymi bramami – jedno od strony Nowych Czapli, drugie w pobliżu Łęknicy. Przy wejściach są miejsca parkingowe.
Na spokojny spacer ścieżką z przerwami na zdjęcia i wejście na wieżę widokową warto zarezerwować 2-3 godziny. Jeśli planuje się również zwiedzanie innych punktów w parku (ruiny przemysłowe, Wydma nad Dużym Stawem), lepiej przeznaczyć pół dnia. Można też połączyć wizytę z odwiedzinami pobliskiego Parku Mużakowskiego po niemieckiej stronie granicy – to założenie ogrodowe z XIX wieku wpisane na listę UNESCO.
Praktyczne informacje
Wstęp na ścieżkę geoturystyczną jest bezpłatny. Park krajobrazowy jest dostępny cały rok, choć najlepsze warunki do zwiedzania są od wiosny do jesieni. Zimą krajobraz również ma swój urok, ale trzeba liczyć się z błotnistymi odcinkami trasy.
Trasa jest szeroka i utwardzona, więc można ją pokonać z wózkiem dziecięcym, choć miejscami szuter może sprawiać trudności. Na trasie nie ma sklepów ani punktów gastronomicznych, warto więc zabrać wodę i przekąski. Są natomiast wiaty, gdzie można się schronić w razie deszczu.
Warto pamiętać, że to obszar chroniony – obowiązują tu standardowe zasady dotyczące parków krajobrazowych. Nie można rozpalać ognisk, zanieczyszczać terenu czy płoszyć zwierząt. Psy można wprowadzać na smyczy.
Najbliższe miejscowości z bazą noclegową to Łęknica i Łęknica. W okolicy znajduje się kilka pensjonatów i gospodarstw agroturystycznych. To dobra baza wypadowa do zwiedzania całego regionu, bo w promieniu kilkudziesięciu kilometrów są inne ciekawe miejsca – Park Mużakowski, Żary czy Łuk Mużakowa po niemieckiej stronie.