Czym było złoto Żar?

Porcelana znana na całym świecie

Jest wiele takich miejsc na świecie, które słyną z jednego bardzo popularnego produktu, który jest tam wytwarzany. Może to być także surowiec, pochodzący z głębi ziemi. Na przykład w Polsce symbolem miasta Świdniki w PRL-u był motor WSK, natomiast Wieliczka słynie z kopalni soli już od średniowiecza. A jak było w przypadku Żar? Kto pamięta, że niegdyś miejscowi wytwarzali tutaj porcelanę? Porcelanę tak znakomitą, że podbiła ona świat. To właśnie ona była złotem Żar.

Pamięć nie umrze dzięki żarskiemu muzeum

To właśnie w muzeum w Żarach możemy dowiedzieć się bardzo dużo o porcelanie, która kiedyś była chlubą naszego miasta. Stanowiła bardzo ważny towar na rynku wymiany. Dzięki żarskiej porcelanie ludzie kupowali statki, a nawet całe hotele. W pewnym momencie porcelana trafiła do Nowego Jorku, gdzie kupcy nabywali ją przy słynnej Piątej Alei. Muzeum Pogranicza Śląsko-Łużyckiego w Żarach nie zapomniało o tych faktach historycznych. Dzięki temu zwiedzający mogą sobie przyswoić wiele ciekawych informacji o złocie Żar.

Historia żarskiej porcelany

Dlaczego porcelana historycznie była taka drogocenna? Przez długie lata Europejczycy nie znali tego materiału, a przy najmniej nie jako budulca naczyń, natomiast porcelana była dość popularna w Chinach. Pierwsza fabryka porcelany w Europie powstała w 1710 roku w Miśni, niemal 170 km od Żar na zachód. Wszystko dzięki temu, że porcelanę w Europie odkrył turyński alchemik Johann Friedrich Böttger – i to całkiem przypadkiem, w konsekwencji nieudanego eksperymentu stworzenia kamienia filozoficznego.

Kiedy Żary zaczęły wytwarzać swoją porcelanę? Nastąpiło to dużo później niż w Miśni, bo w 1888 roku dzięki Gustavowi Otrembie, który był zgorzelskim przedsiębiorą. Szybko założył spółkę. Jednakże już w 1892 roku zrezygnował z biznesu, przekazując żarską fabrykę porcelany wspólnikom, którzy wkrótce przystąpili do krajowego koncernu Zjednoczenie Niemieckich Fabryk Porcelany.

Do momentu wybuchu I wojny światowej żarska porcelana cieszyła się ogromnym wzięciem. Zdobywała nagrody na kolejnych wystawach hotelarsko-gastronomicznych, a także stała się towarem eksportowym za ocean. Gdy pada hasło: porcelana, najczęściej kojarzy się to z filiżanką do ciepłych napojów. Jednakże w Żarach wytwarzano nie tylko ten jeden rodzaj naczyń. Fabryka słynęła z produkcji dużych talerzy, talerzyków, dzbanków, wazonów, kompletów serwisów obiadowych, itd. – wszystko oczywiście wykonane z porcelany.

Wznowienie produkcji nastąpiło w 1919 roku. Bardzo szybko, bo w przeciągu zaledwie czterech lat żarska porcelana znów zagościła na szerokim rynku. Trafiła do Berlina, Köln, Lipska, Hamburga, a także ponownie: do Stanów Zjednoczonych. Od 1923 roku właścicielami fabryki byli bracia Carstens wraz z matką.

Złotą erę żarskiej porcelany przerwał wybuch II wojny światowej. W latach 1939-1945 fabryka służyła przemysłowi zbrojeniowemu. Wytwarzała m.in. izolatory czy łączniki do maszyn wojskowych. W 1945 roku raz na zawsze fabryka zakończyła swoją działalność.

Muzeum zaprasza nie tylko do podziwiania porcelanowych eksponatów

Każdego, kogo zainteresowała historia żarskiej porcelany, na pewno nie trzeba zapraszać do odwiedzenia Muzeum Pogranicza Śląsko-Łużyckiego. Przy okazji można też podziwiać inne eksponaty. Są tutaj wystawy przedstawiające życie codzienne dawnych żarzan, jak również zabytki związane z wojskowością oraz artefakty związane z życiem niegdysiejszych mieszkańców Dolnych Łużyc. Serdecznie zapraszamy.