W centrum Żar, w zabytkowym budynku z XV wieku, działa muzeum pokazujące historię regionu, który przez wieki był pograniczem Śląska i Łużyc. To niewielka placówka, ale z ciekawymi zbiorami – zwłaszcza dla osób zainteresowanych lokalnym rzemiosłem i przemysłem. Warto tu zajrzeć głównie ze względu na kolekcję żarskiej porcelany, która kiedyś była wizytówką miasta.
- zabytkowy budynek z XV wieku
- imponująca kolekcja żarskiej porcelany
- archeologiczne znaleziska z regionu
- historia lokalnego przemysłu
- wystawa garnizonowa z okresu powojennego
Historia muzealnictwa w Żarach
Pierwsze muzeum w Żarach powstało już w 1888 roku, gdy lokalne Towarzystwo Historyczne zorganizowało stałą wystawę. W latach 30. XX wieku zbiory przeniesiono do zamku Bibersteinów, gdzie przetrwały nawet bombardowania w 1944 roku.
Niestety, po wkroczeniu wojsk radzieckich większość eksponatów zaginęła. Tylko niewielka część trafiła do muzeum w Nowej Soli. Przez kolejne dziesięciolecia próbowano odtworzyć kolekcję, ale bez większych sukcesów.
Obecne muzeum działa od 2013 roku. Powstało na bazie Gabinetu Historii Miasta, który funkcjonował przy bibliotece od 2005 roku. Od września 2015 ma swoją siedzibę w odrestaurowanym budynku po dawnym archiwum państwowym przy placu Kardynała Wyszyńskiego.
Budynek muzeum to połączenie dwóch części – starszej gotyckiej z XV wieku i renesansowej dobudowanej w XVI wieku. W piwnicach zachowały się oryginalne sklepienia łukowe, a na wyższych kondygnacjach można zobaczyć najstarsze świeckie komnaty w Żarach z autentycznymi zdobieniami.
Co zobaczysz w muzeum
Ekspozycja zajmuje kilka sal na dwóch piętrach. Na pierwszym poziomie znajdziesz wystawy poświęcone historii miasta i wykopalisk archeologicznych z okolic Żar i Lubska. Są tam artefakty pokazujące, jak wyglądało życie w tym regionie na przestrzeni wieków.
Drugie piętro to prawdziwa perełka – obszerna kolekcja żarskiej porcelany. To właśnie ta część ekspozycji zwykle robi największe wrażenie. Porcelana produkowana w Żarach miała swoją renomę, a w muzeum można prześledzić różne style i techniki zdobnicze.
Poza tym muzeum gromadzi ceramikę z pobliskich Mirostowic, która ma zupełnie inny charakter niż żarska porcelana. W zbiorach znajdują się też stare pocztówki, mapy miasta, numizmaty i przedmioty codziennego użytku.
Sporo miejsca poświęcono lokalnemu przemysłowi. Eksponaty pokazują rozwój górnictwa węgla brunatnego, produkcję szkła i tradycje browarnicze. Nie każdy wie, że Żary były ważnym ośrodkiem przemysłowym, a muzeum dobrze to ilustruje.
Dodatkowa lokalizacja – wystawa garnizonowa
W budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej przy ulicy Wrocławskiej 11 działa filia muzeum z ekspozycją o historii żarskiego garnizonu wojskowego. Obejmuje lata 1945-2001, czyli cały okres powojenny.
Jeśli interesuje cię wojskowość i lokalna historia po II wojnie światowej, warto tam zajrzeć. To osobna lokalizacja, więc trzeba to uwzględnić w planie zwiedzania.
Dla kogo jest to muzeum
Przede wszystkim dla miłośników lokalnej historii i rzemiosła artystycznego. Kolekcja porcelany ucieszy kolekcjonerów i osoby zainteresowane sztuką użytkową.
Rodziny z dziećmi mogą tu przyjść, ale trzeba pamiętać, że to tradycyjne muzeum regionalne – bez interaktywnych atrakcji czy multimedialnych instalacji. Dzieci zainteresowane archeologią lub historią przemysłu znajdą tu coś dla siebie, ale maluchom może być nudno.
Muzeum organizuje lekcje muzealne, wystawy czasowe, konkursy historyczne i rekonstrukcje wydarzeń. Warto sprawdzić na ich stronie lub Facebooku, czy nie odbywa się akurat jakaś ciekawa impreza.
Sam budynek jest częścią zespołu zabudowy kościelnej w najstarszej części Żar. To dobry punkt wyjścia do spaceru po historycznym centrum miasta.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie
To niewielka placówka. Spokojne obejrzenie wszystkich sal zajmuje około godziny, może półtorej jeśli czytasz wszystkie opisy i przyglądasz się eksponatom dokładnie.
Jeśli planujesz też odwiedzić filię w bibliotece z wystawą garnizonową, dodaj kolejne 30-45 minut plus czas na dojście (to kilka minut spacerem z centrum).
Niektórzy zwiedzający wspominają, że obsługa muzeum czasem towarzyszy gościom podczas zwiedzania. Może to być pomocne, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o eksponatach, ale jeśli wolisz zwiedzać we własnym tempie, może to nieco krępować.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Godziny otwarcia:
- Poniedziałek: nieczynne
- Wtorek-piątek: 10:00-16:00
- Sobota: 12:00-16:00
- Niedziela: 14:00-18:00
Adres: Plac Kardynała Stefana Wyszyńskiego 2, 68-200 Żary
Kontakt: tel. (68) 363 83 70
Ceny biletów: Muzeum oferuje bezpłatne zwiedzanie w wybrane dni (warto sprawdzić aktualną ofertę). Zdarzają się też dni seniora i inne akcje promocyjne.
Jak dojechać: Muzeum znajduje się w centrum Żar, w pobliżu głównych zabytków miasta. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, można parkować w okolicy rynku. Z dworca PKP do centrum jest około 15 minut spacerem.
Żary leżą przy drodze krajowej nr 12 (Łęknica-Lubawka) i nr 27 (Zielona Góra-Lubań). Z Zielonej Góry to około 50 km, z Görlitz po niemieckiej stronie około 40 km.
Muzeum współpracuje z placówkami w Polsce i za granicą, organizując wystawy wymienne. Warto śledzić ich profil na Facebooku, żeby nie przegapić ciekawych wystaw czasowych.
Bilet lub znaczek turystyczny można dostać w sekretariacie muzeum. Dla kolekcjonerów drewnianych znaczków turystycznych – to jedno z miejsc, gdzie można zdobyć pamiątkę z Żar.